✖

Riemannhypothese

Priemgetallen lijken willekeurig te zijn rondgestrooid. Na de twee en de drie komen de vijf, de zeven, de elf, de dertien, dan een tijdje niets, de zeventien … Een formule die verklapt waar het volgende priemgetal ligt, kent niemand. En toch volgen de priemgetallen op grote schaal een verrassend nauwkeurige regel. De Riemannhypothese zegt dat ze nooit ver van die regel afwijken. Het is waarschijnlijk het beroemdste onopgeloste probleem van de wiskunde, en wie het oplost, krijgt een beloning van een miljoen dollar.

Eerst nog een raadsel. Schat hoeveel priemgetallen er kleiner zijn dan een miljoen. Honderdduizend? Tienduizend? Het antwoord staat hieronder.

Hoeveel priemgetallen zijn er?

We beginnen met de hand. In de afbeelding staan de getallen van één tot honderd, de priemgetallen zijn rood gemarkeerd.

De getallen van 1 tot 100, de priemgetallen zijn rood

Tot tien zijn er vier priemgetallen: 2, 3, 5 en 7. Tot honderd tellen we er 25. Als we doorgaan, vinden we dat er tot duizend 168 zijn. Er komen dus steeds meer priemgetallen bij, maar in een steeds langzamer tempo. Onder de eerste tien getallen zijn vier priemgetallen, dus 40%, onder de eerste honderd getallen is het 25% en onder de eerste duizend nog maar 17%.

Het aantal priemgetallen dat niet groter is dan x noteren we als π(x). Laat je niet in de war brengen, π is hier niet het getal 3,14, maar alleen de naam van een functie, afgeleid van het Engelse prime, priemgetal. Dus π(10) = 4, π(100) = 25 en π(1000) = 168. Als we π(x) in een grafiek tekenen, krijgen we een trap: elke keer als we een priemgetal tegenkomen, springt de functie één omhoog.

De trap π(x) tot 100 (rood), de schatting x/\ln x (blauw) en \mathrm{li}(x) (groen)

De trap ziet er onregelmatig uit, sommige treden zijn breed, andere smal. Maar van een afstand blijft hij vrij dicht bij een gladde kromme. Welke?

Als eerste doorzag de vijftienjarige Carl Friedrich Gauss dit, toen hij tabellen met priemgetallen doornam. Hij merkte op dat in de buurt van het getal x ongeveer elk ln x-de getal een priemgetal is, waarbij ln de natuurlijke logaritme is. We controleren het met een voorbeeld: ln 1 000 000 is ongeveer 13,8, dus rond het miljoen zou ongeveer elk veertiende getal een priemgetal moeten zijn. Tussen een miljoen en het getal dat duizend groter is (1 001 000) zouden dan ongeveer

100013,8≈72

priemgetallen moeten liggen. In werkelijkheid zijn het er 75. Voor zulke “wanordelijke” priemgetallen is dat een behoorlijk goede overeenkomst.

Als rond het getal x elk ln x-de getal een priemgetal is, zouden het er tot x ongeveer

π(x)≈xln⁡x.

moeten zijn. In de grafiek zie je deze schatting als de blauwe kromme. Dat deze schatting steeds nauwkeuriger wordt, heet de priemgetalstelling. Ze werd pas in 1896 bewezen, onafhankelijk van elkaar door Jacques Hadamard en Charles de la Vallée Poussin, en beiden hadden daarvoor de zetafunctie nodig, waar we zo op terugkomen.

In de grafiek zie je echter dat de blauwe kromme bijna de hele tijd onder de trap blijft. Dat kan beter. De waarneming van Gauss kunnen we ook zo lezen dat het getal t met een “kans” van ongeveer 1ln⁡t een priemgetal is. Als we die kansen voor alle getallen van twee tot x optellen, krijgen we het geschatte aantal priemgetallen:

1ln⁡2+1ln⁡3+⋯+1ln⁡x.

Wiskundigen nemen in plaats van de som de integraal, dus de oppervlakte onder de grafiek van de functie 1ln⁡t, en noemen het resultaat de logaritmische integraal li(x). Van de som hierboven verschilt die minder dan één, dus je mag je hem gerust als die som voorstellen. In de grafiek is hij groen en voor x = 100 geeft hij ongeveer 30. Dat is nog slechter dan de blauwe 22, maar voor grote x keert het tij, zoals we meteen in de volgende tabel zien.

Hoe erg zit de schatting ernaast?

De tabel geeft het werkelijke aantal priemgetallen π(x) en hoeveel beide schattingen daarvan afwijken. In de laatste kolom staat ter vergelijking de wortel uit x.

x π(x) fout van xln⁡x fout van li(x) x
103 168 23 10 32
104 1229 143 17 100
105 9592 906 38 316
106 78 498 6116 130 1000
107 664 579 44 158 339 3162
108 5 761 455 332 774 754 10 000
109 50 847 534 2 592 592 1701 31 623
1010 455 052 511 20 758 029 3104 100 000
1011 4 118 054 813 169 923 159 11 588 316 228
1012 37 607 912 018 1 416 705 193 38 263 1 000 000

Hier is het antwoord op het raadsel: er zijn 78 498 priemgetallen kleiner dan een miljoen. Zat je gok er qua orde van grootte ten minste dichtbij?

De schatting xln⁡x wordt in procenten weliswaar beter, maar in absolute getallen zit ze er steeds verder naast, bij een biljoen al bijna anderhalf miljard. De logaritmische integraal doet het veel beter. Bij een biljoen zit hij er maar net geen veertigduizend naast, een fout van ongeveer een tienduizendste procent. En vooral: zijn fout is nog steeds kleiner dan x.

En dat is precies de kern van de Riemannhypothese. In gewone woorden:

De fout van de schatting li(x) is hoogstens ongeveer x.

Preciezer: de Riemannhypothese geldt dan en slechts dan als voor elke x vanaf 2657 geldt

|π(x)−li(x)|<x⋅ln⁡x8⋅π.

Hier betekent π in de breuk weer gewoon 3,14. Deze vorm met exacte getallen heeft Lowell Schoenfeld in 1976 afgeleid. De logaritme groeit bovendien zo langzaam vergeleken met x dat we hem als een kleine marge kunnen beschouwen. In de afbeelding is rood de werkelijke fout π(x) − li(x) tot een miljoen en blauw de “trechter” uit de formule van Schoenfeld. De Riemannhypothese zegt dat de rode lijn nooit uit de blauwe trechter springt, hoe ver we ook gaan.

De fout π(x)-\mathrm{li}(x) voor x tot een miljoen (rood) en de grens uit de formule van Schoenfeld (blauw)

Tot een miljoen hebben we het voor ogen, en computers hebben het veel verder gecontroleerd. Maar er zijn oneindig veel getallen en niets garandeert dat er ergens heel ver weg niet iets misgaat. In de wiskunde is dat al eens gebeurd: li(x) is voor alle x uit de tabel groter dan π(x), overschat de priemgetallen dus altijd een beetje (de rode lijn in de afbeelding hierboven ligt helemaal onder nul). John Littlewood bewees echter in 1914 dat dit ooit omslaat, en zelfs oneindig vaak. Niemand heeft nog één zo'n x gevonden, we weten alleen dat het groter is dan 1019.

Waarom juist de wortel? Een eenvoudig experiment helpt: gooi een munt. Na n worpen verwacht je ongeveer n2 keer kop, maar precies zo komt het zelden uit. De afwijking van de helft groeit, maar niet evenredig met het aantal worpen, ze groeit maar ongeveer als n. Na tienduizend worpen wijk je meestal een paar tientallen van de helft af, nauwelijks meer dan honderd. In de afbeelding zie je drie series van tienduizend worpen en in het blauw de trechter ±n.

De afwijking van het aantal keer kop van de helft in drie series muntworpen (rood, oranje en groen) en de grens \pm\sqrt{n} (blauw)

Die overeenkomst tussen de afbeeldingen is geen toeval. Priemgetallen zijn natuurlijk niet willekeurig, elk getal is of een priemgetal, of niet. Maar de Riemannhypothese zegt in wezen dat ze zich gedragen alsof ze willekeurig waren: ze schommelen om de gladde schatting, maar niet meer dan muntworpen zouden schommelen. Er zitten geen verraderlijke patronen in die ze ergens ver weg zouden ophopen of leegvegen.

De zetafunctie

En hoe kwam Riemann in het verhaal terecht? Bernhard Riemann schreef in 1859 een korte verhandeling over het aantal priemgetallen kleiner dan een gegeven getal. Het was zijn enige verhandeling over getaltheorie en er is een heel gebied van de wiskunde uit voortgekomen. De hoofdrol daarin speelt een som waarmee Leonhard Euler zich eerder had beziggehouden:

ζ(s)=1+12s+13s+…

De Griekse letter ζ lees je als “zèta” en de hele uitdrukking heet de zetafunctie. We tellen oneindig veel breuken op: de omgekeerden van alle natuurlijke getallen, tot de macht s.

We beginnen met s = 1:

ζ(1)=1+12+13+14+15+…

De termen worden steeds kleiner, en zo zou het kunnen lijken dat de som ergens tot rust komt. Dat doet hij niet. Deze zogenoemde harmonische reeks groeit boven alle grenzen uit, alleen vreselijk langzaam: om de som boven tien te krijgen, moet je 12 367 termen optellen. In de afbeelding is rood weergegeven wat de som van de eerste n termen oplevert.

Sommen van de eerste n termen voor s=1 (rood) en voor s=2 (blauw), gestippeld de waarde π^2/6

Voor s = 2 tellen we de omgekeerden van de kwadraten op:

ζ(2)=1+14+19+116+125+…

Hier komt de som tot rust, in de grafiek blauw. Over de vraag bij welke waarde, hebben wiskundigen zich meer dan tachtig jaar het hoofd gebroken. Het stond bekend als het Bazelprobleem. Euler loste het in 1734 op en niemand had het resultaat verwacht:

ζ(2)=π26≈1,6449.

Hoe het π uit de cirkel in het resultaat terechtkwam, is genoeg voor een apart artikel. Voor ons is een andere ontdekking van Euler belangrijker, die de zetafunctie met de priemgetallen verbindt.

Het eulerproduct

We nemen alleen de machten van twee en tellen hun omgekeerden op:

1+12s+14s+18s+…

Dat is een oneindige meetkundige reeks met reden 12s en haar som is

11−12s.

Hetzelfde doen we met de machten van drie en we vermenigvuldigen beide sommen met elkaar. We werken de haakjes uit, elke term met elke:

(1+12s+14s+…)⋅⋅(1+13s+19s+…)==1+12s+13s+14s+16s++18s+19s+112s+…

Zo is bijvoorbeeld 112s ontstaan als 14s⋅13s, omdat 12 = 4 · 3. We hebben de omgekeerden gekregen van alle getallen die alleen uit tweeën en drieën zijn samen te stellen, en elk precies één keer. De vijf, de zeven en de tien zijn er nog niet bij.

Als we het haakje met de machten van vijf erbij vermenigvuldigen, komen de getallen erbij die uit tweeën, drieën en vijven bestaan. En als we de haakjes voor alle priemgetallen erbij vermenigvuldigen, krijgen we elk natuurlijk getal. Elk getal is namelijk te schrijven als product van priemgetallen, en wel op precies één manier. Dat zegt de hoofdstelling van de rekenkunde. Daarom komt elke 1ns precies één keer voor en krijgen we precies de zetafunctie:

ζ(s)=11−12s⋅11−13s⋅11−15s⋯

Links staat een som over alle natuurlijke getallen, rechts een product over alle priemgetallen. Deze formule is de brug tussen de zetafunctie en de priemgetallen en alles wat volgt, steunt erop.

Bovendien volgt er meteen uit dat er oneindig veel priemgetallen zijn. Als er maar eindig veel waren, zou rechts voor s = 1 een product van eindig veel gewone getallen staan, dus een of ander concreet getal. Links zou echter de harmonische reeks staan, die boven alle grenzen uitgroeit. Dat is met elkaar in tegenspraak. (Een ander, ouder bewijs vind je in het artikel over het bewijs uit het ongerijmde.)

Nulpunten en de kritieke lijn

Euler vulde voor s alleen gewone reële getallen in. Riemann zette een gewaagde stap: hij vulde voor s een complex getal in, dus een getal van de vorm a + bi, waarbij i de imaginaire eenheid is, waarvoor i2 = −1 geldt. Complexe getallen kunnen we ons voorstellen als punten in het vlak: het reële deel a geeft aan hoe ver het punt naar rechts ligt en het imaginaire deel b hoe hoog. Dat vlak heet het complexe vlak.

Er zit echter een haakje aan. De som 1+12s+13s+… heeft alleen betekenis als het reële deel van s groter is dan één. Anders komt de som nergens tot rust, bijvoorbeeld voor s = 1 groeit hij als de harmonische reeks boven alle grenzen uit. Riemann liet echter zien dat de zetafunctie zich op een zinvolle manier laat “voortzetten” naar de rest van het vlak. Stel het je ongeveer voor zoals bij de som

1+x+x2+x3+⋯=11−x.

De linkerkant heeft alleen betekenis voor x tussen −1 en 1, maar de rechterkant heeft geen beperking meer. We kunnen er bijvoorbeeld x = 2 in invullen en dan komt er −1 uit. De rechterkant “zet” de linkerkant dus “voort”. Bij de zetafunctie is het ingewikkelder, maar het idee is hetzelfde. Wiskundigen noemen dat analytische voortzetting.

Wat ons echter interesseert, is waar de zetafunctie gelijk is aan nul. Zulke plaatsen heten nulpunten. Sommige zijn gemakkelijk: de zetafunctie is nul in de getallen −2, −4, −6, −8 en verder in alle negatieve even getallen. Dat zijn de zogenoemde triviale nulpunten, in de afbeelding zijn ze groen. De andere heten niet-triviaal en daarvan weten we dat ze allemaal in een smalle strook liggen waarin het reële deel tussen nul en één ligt. Die strook heet de kritieke strook, in de afbeelding is hij blauw.

Het complexe vlak: de kritieke strook (blauw), de kritieke lijn met reëel deel 1/2 (gestippeld), de eerste tien paren niet-triviale nulpunten (oranje) en de triviale nulpunten (groen)

Precies in het midden van de strook loopt een lijn waarop alle getallen reëel deel 12 hebben. Ze heet de kritieke lijn. En de Riemannhypothese luidt:

Alle niet-triviale nulpunten van de zetafunctie hebben reëel deel 12.

Dat wil zeggen: alle oranje punten liggen op de gestippelde lijn. De nulpunten komen in paren voor, symmetrisch ten opzichte van de reële as: als 12+14,1347i een nulpunt is, is 12−14,1347i dat ook. Daarom volstaat het de bovenste helft te bekijken. De eerste nulpunten zijn

12+14,1347i,12+21,0220i,…

Op de kritieke lijn zie je dat ze de nul echt raken. In de grafiek is rood de grootte (absolute waarde) van het getal ζ(12+ti) voor t van nul tot vijftig. Elke keer als de kromme de horizontale as raakt, hebben we een nulpunt.

De absolute waarde van \zeta(1/2+t\,i) voor t van 0 tot 50 (rood), nulpunten in oranje

Riemann berekende een paar van de eerste nulpunten met de hand en schreef in zijn verhandeling dat het “zeer waarschijnlijk” is dat ze allemaal op de lijn liggen. Het bewijs liet hij echter achterwege, omdat hij het voor zijn doel niet nodig had. Sindsdien wacht men erop. In 1914 bewees Godfrey Hardy dat er oneindig veel nulpunten op de kritieke lijn liggen. Dat alle daar liggen, kon echter niemand bewijzen. Computers hebben daarentegen een enorme hoeveelheid voorbeelden gecontroleerd. Xavier Gourdon controleerde in 2004 dat de eerste tien biljoen (1013) nulpunten op de lijn liggen. Geen enkel nulpunt week ervan af.

De muziek van de priemgetallen

Hoe hangen de nulpunten samen met het tellen van priemgetallen? Juist hier zit het mooiste deel van Riemanns verhandeling. Riemann vond een formule die de trap van de priemgetallen exact samenstelt uit een gladde kromme en uit golven, waarbij elke golf bij een nulpunt hoort.

De zuiverste vorm heeft die formule voor een licht aangepaste trap. In plaats van bij elk priemgetal p één omhoog te springen, springen we ln p omhoog. En kleine treden voegen we ook toe bij de machten van priemgetallen, zodat we bij de vier (22) ln 2 springen, bij de negen (32) ln 3 enzovoort. Deze trap heet de Tsjebysjev-functie en wordt genoteerd als ψ(x), uitgesproken “psi”. Waarom juist zo? Volgens Gauss is rond het getal x elk ln x-de getal een priemgetal, en als we bij elk ongeveer ln x springen, groeit de trap gemiddeld één per getal. De gladde schatting is dan een heel gewone rechte lijn y = x. Riemann schreef de formule op voor een andere trap, in deze vorm bewees Hans von Mangoldt haar in 1895:

ψ(x)=x−∑ρxρρ−ln⁡(2π)−12⋅ln⁡(1−1x2)

Het ziet er angstaanjagend uit en toch is het precies de bewering uit het begin van dit hoofdstuk. Vooraan staat de lijn x, achteraan twee kleine correctietermen die bijna niets doen. In het midden staat de som over alle niet-triviale nulpunten. De letter ρ (lees “rho”) is een nulpunt, bijvoorbeeld ρ=12+14,1347i.

Elk paar nulpunten 12±γi draagt een golf bij aan de som. In de volgende afbeelding is rood de golf van het eerste paar, met γ = 14,1347.

De golf van het eerste paar nulpunten (rood) en haar omhullende die groeit als \sqrt{x} (blauw gestippeld)

De golf trilt en haar hoogte groeit. Waarom? We ontbinden de macht xρ:

x12+γi=x12⋅xγi=x⋅xγi.

De tweede factor xγ i is een complex getal met absolute waarde één, dat met toenemende x alleen maar rondjes draait. Uit het draaien ontstaat een trilling. De grootte van de golf wordt echter bepaald door de eerste factor x. De hoogte van de golf groeit daarom precies als x. Precies gezegd is ze 2x|ρ|: de twee omdat elk nulpunt in het paar een gespiegelde buur heeft en de golf door beide samen wordt gevormd, en het delen door het vaste getal |ρ| betekent dat de golven van verder weg gelegen nulpunten lager zijn. Dat is de blauwe gestippelde omhullende.

En nu zetten we alles samen. In de animatie is grijs de werkelijke functie ψ(x) en rood de formule van Riemann, waarin we eerst geen golf optellen, dan de golven van de eerste N = 5 paren nulpunten, dan 25 paren en tot slot 200 paren.

De trap \psi(x) (grijs) en de formule van Riemann met N paren nulpunten (rood) als animatie

Zonder golven krijgen we alleen een rechte lijn. Elke volgende golf voegt wat trilling toe en de golven tellen zo op dat zich op de plaatsen van de priemgetallen geleidelijk sprongen vormen en de trilling daartussen wegvalt. Met tweehonderd paren is de rode lijn bijna niet meer van de grijze trap te onderscheiden. Als de animatie bij jou niet wordt afgespeeld, zie je hier alle vier de toestanden naast elkaar:

De formule van Riemann met 0, 5, 25 en 200 paren nulpunten (rood) en de trap \psi(x) (grijs)

Hieruit is al te zien waarom de ligging van de nulpunten zo belangrijk is. De afwijking van de trap van de gladde lijn is de som van alle golven. Als alle nulpunten op de kritieke lijn liggen, groeit elke golf als x12=x en ook hun som kan niet veel verder weglopen. Zo ontstaat de wortel in de trechter van Schoenfeld.

Als er echter een nulpunt naast de lijn lag, bijvoorbeeld met reëel deel 0,8, zou zijn golf groeien als x0,8. En dat is voor grote x veel meer dan x: voor x = 1020 is x=1010, terwijl x0,8 = 1016. Die ene golf zou na verloop van tijd alle andere overtreffen en de priemgetallen zouden veel meer van de gladde schatting afwijken dan bij muntworpen het geval zou zijn. De Riemannhypothese zegt dus: in dat orkest van golven overstemt geen enkel instrument de andere. Daarom spreekt men bij dit onderwerp vaak van de muziek van de priemgetallen.

Ook de priemgetalstelling uit het eerste hoofdstuk steunt op de nulpunten. Hadamard en de la Vallée Poussin bewezen in 1896 “slechts” dat geen enkel nulpunt op de rand van de kritieke strook ligt, dus dat het reële deel altijd kleiner is dan één. Dat volstaat om de golven langzamer te laten groeien dan x zelf en de schatting in procenten steeds beter te laten passen. De Riemannhypothese wil veel meer: reëel deel precies 12.

Waarom het ertoe doet

De Riemannhypothese is een oud en beroemd probleem. In 1900 nam David Hilbert haar op in zijn 23 problemen die volgens hem de wiskunde in de nieuwe eeuw bezig zouden houden. Ze was daarin het achtste. In 2000 nam het Clay Mathematics Institute haar op bij de zeven millenniumproblemen. Voor de oplossing van elk daarvan is een beloning van een miljoen dollar uitgeloofd, net als voor het P-versus-NP-probleem. De beloning wordt echter niet meteen uitbetaald. De oplossing moet verschijnen in een erkend wetenschappelijk tijdschrift en dan nog twee jaar standhouden voordat de deskundigen haar aanvaarden.

Waarom zijn wiskundigen er zo in geïnteresseerd? Vooral omdat er honderden andere stellingen op steunen. In vakartikelen staat vaak “als de Riemannhypothese geldt, dan …”. Bijvoorbeeld:

  • De gaten tussen opeenvolgende priemgetallen rond het getal x zijn niet groter dan ongeveer x⋅ln⁡x.
  • De eenvoudige en snelle Miller-test zou met zekerheid herkennen of een getal een priemgetal is. Hij steunt echter op de gegeneraliseerde Riemannhypothese, de versie voor verwante functies die op de zetafunctie lijken.
  • Nauwkeurige schattingen van hoe gelijkmatig de priemgetallen zich verdelen over de getallen die eindigen op één, drie, zeven en negen. Ook hier is de gegeneraliseerde hypothese nodig.

Als iemand de hypothese zou bewijzen (bij de laatste twee voorbeelden ook de gegeneraliseerde), zouden al deze stellingen ineens gelden. Als hij haar zou weerleggen, zou een deel ervan vallen.

Soms wordt gezegd dat een bewijs van de Riemannhypothese de versleuteling en daarmee het internetbankieren zou breken. Dat is niet waar. De wijdverbreide versleuteling RSA berust erop dat we een groot getal niet snel kunnen ontbinden in een product van twee priemgetallen. De Riemannhypothese zegt niets over het ontbinden van getallen, ze zegt alleen hoe de priemgetallen over de andere getallen zijn verdeeld. De meeste wiskundigen geloven bovendien dat de hypothese klopt en rekenen er allang mee. Een bewijs zou alleen bevestigen wat wordt aangenomen. Voor versleuteling zou hooguit een nieuw idee schadelijk kunnen zijn dat bij het bewijzen naar boven komt, maar zo'n idee ziet niemand.

Waarom er nu over wordt gesproken

Levent Alpöge, wiskundige bij het bedrijf Anthropic, publiceerde op 20 november 2026 op zijn website een notitie van vier pagina's. Hij schrijft daarin dat hij samen met het AI-model Claude een bewijs van de Riemannhypothese heeft gevonden en dat hij ook de gegeneraliseerde Riemannhypothese heeft bewezen.

Tot nu toe heeft hij alleen de versie van het bewijs gepresenteerd die in de taal Lean is opgeschreven. Dat is een programmeertaal waarin wiskundige bewijzen zo kunnen worden opgeschreven dat de computer ze stap voor stap mechanisch controleert. Een klassieke tekst die een wiskundige zou kunnen lezen, bestaat nog niet. Alpöge zelf geeft toe dat hij de wiskunde van het bewijs nog niet helemaal begrijpt en wil het later opschrijven.

Een onafhankelijke controle of beoordeling bestaat nog niet. De computercontrole in Lean is een sterk middel, maar ook zij volstaat niet. Deskundigen moeten onder andere controleren of de opgave zelf in Lean juist is opgeschreven, dus of de computer echt de Riemannhypothese heeft gecontroleerd en niet een bewering die er alleen op lijkt. Brian Conrey, een van de vooraanstaande deskundigen op het gebied van de Riemannhypothese, noemde de aankondiging “een monumentaal moment in de geschiedenis van de mensheid”. Het manuscript heeft hij echter nog niet gezien. De aankondiging kwam een dag na de beursgang van Anthropic.

Er zijn al veel pogingen gedaan om de Riemannhypothese te bewijzen, ook door beroemde wiskundigen, en ze zijn tot nu toe allemaal mislukt. Deze poging is anders, omdat het om een bewijs in Lean gaat dat een computer kan controleren. Of het standhoudt, blijkt pas uit het werk van de deskundigen en dat kan lang duren. Op het miljoen dollar van het Clay-instituut wacht men in elk geval minstens twee jaar na publicatie. Deze alinea schrijven we op 21 november 2026.

Zie ook