Skala peta

Setiap peta mempunyai skala tertentu. Dengan skala ini, kita dapat menukarkan jarak pada peta kepada jarak sebenar.

Skala sebagai nisbah

Takrif yang lebih mudah menyatakan bahawa skala memberikan nisbah jarak pada peta kepada jarak sebenar. Takrif ini tidak tepat; takrif yang lebih tepat diberikan pada akhir artikel ini. Biasanya skala diberikan sama ada dalam bentuk nombor (skala nombor) atau dalam bentuk grafik (skala garis). Bentuk nombor ditulis seperti 1 : 100, iaitu nisbah peta : sebenar. Nisbah ini bermaksud satu sentimeter pada peta mewakili seratus sentimeter dalam keadaan sebenar. Dengan kata lain, satu sentimeter pada peta sepadan dengan satu meter dalam keadaan sebenar. Jadi, peta dengan skala 1 : 100 berukuran satu per seratus daripada saiz sebenar.

Cara mengira jarak sebenar

Contoh biasa: anda mempunyai peta dengan skala 1 : 100 000 dan anda mengukur suatu jarak padanya, misalnya empat sentimeter. Berapakah jarak sebenarnya?

Jarak dalam sentimeter diperoleh dengan mendarabkan empat sentimeter itu dengan nombor selepas titik bertindih, iaitu nombor 100 000. Hasilnya ialah jarak sebenar. Bagi contoh kita, hasilnya ialah 400 000 cm.

Biasanya kita ingin mengetahui jarak dalam unit lain, iaitu meter atau kilometer. Panjang dalam meter diperoleh dengan membahagikan hasil tadi dengan seratus (kerana satu meter ialah seratus sentimeter). Hasilnya, jarak itu ialah 400 000 / 100 = 4 000 meter. Jawapan dalam kilometer pula diperoleh dengan membahagikan nilai dalam meter ini dengan seribu (kerana satu kilometer ialah seribu meter). Hasilnya ialah 4 000 / 1 000 = 4 kilometer.

Jadi, jawapannya ialah empat sentimeter pada peta mewakili empat kilometer dalam keadaan sebenar.

Kalkulator

Jika anda perlu menukarkan jarak pada peta kepada jarak sebenar, anda boleh menggunakan kalkulator berikut. Dalam ruangan pertama, masukkan nombor kedua dalam skala itu (iaitu jika skala peta ialah 1 : 1000, masukkan seribu). Dalam ruangan kedua, masukkan bilangan sentimeter pada peta. Secara lalai, kalkulator ini menggunakan data daripada contoh tadi, iaitu skala 1 : 100 000 dan 4 sentimeter.

Cara mengira jarak pada peta

Anda mungkin juga memerlukan langkah yang bertentangan. Anda tahu bahawa suatu jarak sebenar ialah 15 kilometer dan anda ingin mengetahui jarak itu pada peta dengan skala 1 : 30 000. Dalam langkah pertama, kita tukarkan kilometer kepada sentimeter. Jika kita darabkan kilometer dengan seribu, kita memperoleh jarak dalam meter: 15 000. Jika kita darabkan nombor ini dengan seratus pula, kita memperoleh jarak dalam sentimeter: 1 500 000. Dalam langkah terakhir, kita hanya bahagikan nombor ini dengan skala, iaitu kita hitung 1 500 000 / 30 000 = 50. Hasilnya, jarak sebenar 15 km sepadan dengan 50 sentimeter pada peta.

Takrif skala yang lebih tepat

Wikipedia menyatakan bahawa skala peta menyatakan nisbah pengecilan panjang yang diukur pada peta kepada panjang sebenar. Apakah perbezaannya dengan takrif pada awal artikel ini?

Masalah skala berkaitan dengan kelengkungan permukaan yang dipetakan. Bumi kita tidak leper, tetapi bulat. Walau bagaimanapun, permukaan sfera tidak dapat dibentangkan menjadi segi empat tepat tanpa herotan. Jika anda mengambil sebuah glob dan mengupas permukaannya, anda tidak akan dapat menjadikan kertas yang terkupas itu sebuah segi empat tepat. Tetapi peta biasa berbentuk segi empat tepat. Bagaimanakah hal ini boleh berlaku? Ringkasnya, sesetengah jarak diherotkan supaya permukaan sfera dapat dijadikan peta segi empat tepat.

Dengan kata lain, walaupun kita membuat peta segi empat tepat yang sangat besar bagi seluruh Bumi dengan nisbah 1:1, peta itu tetap mengandungi jarak yang tidak sepadan dengan keadaan sebenar. Oleh itu, skala peta tidak boleh ditakrifkan sebagai nisbah jarak pada peta kepada jarak sebenar, kerana takrif itu tidak benar walaupun bagi peta dengan nisbah 1:1. Masalah ini dapat dilihat dengan jelas pada Antartika, yang biasanya kelihatan lebih besar pada peta berbanding saiz sebenarnya.