✖

สมบัติการสลับที่

สมบัติการสลับที่ (commutative property) เป็นสมบัติของการดำเนินการ เช่น การบวก สังเกตได้ว่าในการบวก ลำดับไม่มีผล 3 + 5 จึงเท่ากับ 5 + 3 ไม่ว่าจะบวกจำนวนจริงสองจำนวนใด a + b ผลลัพธ์ก็เท่าเดิมแม้สลับจำนวนที่นำมาบวกกันเป็น b + a ถ้าการดำเนินการใดมีสมบัติข้อนี้ จะกล่าวว่าการดำเนินการนั้นมีสมบัติการสลับที่

ตัวอย่างของการดำเนินการอื่นที่มีสมบัติการสลับที่คือการคูณ เพราะ 2 × 6 ได้ผลลัพธ์เท่ากับ 6 × 2 และเป็นเช่นนี้สำหรับจำนวนสองจำนวน a, b ใด ๆ:

a⋅b=b⋅a

ตัวอย่างของการดำเนินการที่ไม่มีสมบัติการสลับที่คือการลบ เพราะ 7 − 4 ไม่เท่ากับ 4 − 7 กรณีแรกได้ผลลัพธ์ 3 กรณีที่สองได้ −3 อีกตัวอย่างหนึ่งคือการหาร เพราะ 2 / 5 ไม่เท่ากับ 5 / 2

แต่ต้องระวังสมบัติอื่นของการดำเนินการด้วย เช่น ลำดับขั้นของการดำเนินการ ถ้ามีนิพจน์ 1 + 2 × 3 จะบอกว่าเท่ากับ 2 + 1 × 3 ไม่ได้ เพราะการคูณต้องทำก่อนการบวก วงเล็บช่วยได้ นิพจน์ 1 + 2 × 3 เท่ากับ 1 + (2 × 3) ถ้าต้องการใช้สมบัติการสลับที่ของการบวกก็ทำได้ แต่ต้องย้ายทั้งวงเล็บไปด้วย 1 + (2 × 3) เท่ากับ (2 × 3) + 1 และเท่ากับ (3 × 2) + 1 ถ้าใช้สมบัติการสลับที่ของการคูณด้วย

การดำเนินการบนเซตและสมบัติการสลับที่

ไม่เพียงการดำเนินการกับจำนวนเท่านั้นที่มีสมบัติการสลับที่ได้ การดำเนินการบนเซตก็มีได้เช่นกัน เช่น อินเตอร์เซกชันของเซต A และ B เป็นการดำเนินการที่มีสมบัติการสลับที่ อินเตอร์เซกชันของเซตสองเซตคือ “สมาชิกที่อยู่ในทั้งสองเซต” ดังนั้น:

A∩B=B∩A

ยูเนียนของเซต A และ B ก็เป็นเช่นเดียวกันทุกประการ ยูเนียนคือ “สมาชิกที่อยู่ในเซตใดเซตหนึ่งเป็นอย่างน้อย” จึงได้ว่า:

A∪B=B∪A

ตัวอย่างการดำเนินการที่ไม่มีสมบัติการสลับที่ เช่น ผลต่างของเซต

เวกเตอร์

การดำเนินการอีกอย่างหนึ่งที่มีสมบัติการสลับที่อยู่ในการดำเนินการกับเวกเตอร์ คือการบวกเวกเตอร์ โดยทั่วไปการบวกส่วนใหญ่มีสมบัติการสลับที่ ในกรณีนี้ ถ้ามีเวกเตอร์สองเวกเตอร์ u→ และ v→ จะได้ว่า:

u→+v→=v→+u→

ภาพต่อไปนี้แสดงสมบัตินี้:

ผลบวกของเวกเตอร์สองเวกเตอร์

ผลบวก u→+v→ แสดงด้วย “เส้นทางบน” คือไปตามเวกเตอร์สีแดง u→ ก่อนแล้วจึงไปตามเวกเตอร์สีน้ำเงิน v→ ส่วนผลบวก v→+u→ แสดงด้วย “เส้นทางล่าง” คือไปตามเวกเตอร์สีน้ำเงิน v→ ก่อนแล้วจึงไปตามเวกเตอร์สีแดง u→ แต่ผลลัพธ์เหมือนกัน เวกเตอร์ทั้งสองไปสิ้นสุดที่จุดเดียวกัน

ลองนึกภาพว่าออกเดินจากที่แห่งหนึ่งไปทางทิศเหนือห้าสิบเมตร แล้วเดินไปทางทิศตะวันตกยี่สิบเมตร ถ้าเดินไปทางทิศตะวันตกยี่สิบเมตรก่อน แล้วจึงเดินไปทางทิศเหนือห้าสิบเมตร ก็จะไปถึงที่เดียวกัน การเดินแบบนี้จึงมีสมบัติการสลับที่

ตรรกศาสตร์

การดำเนินการที่มีสมบัติการสลับที่ยังรวมถึงตัวเชื่อมทางตรรกศาสตร์ “และ” (conjunction) และ “หรือ” (disjunction) ด้วย หมายความว่าประพจน์ “5 เป็นจำนวนคี่และเป็นจำนวนเฉพาะ” มีค่าความจริงเหมือนกับประพจน์ “5 เป็นจำนวนเฉพาะและเป็นจำนวนคี่” ในทำนองเดียวกันสำหรับตัวเชื่อม “หรือ” ประพจน์ “6 เป็นจำนวนเฉพาะหรือเป็นจำนวนคู่” มีค่าความจริงเหมือนกับประพจน์ “6 เป็นจำนวนคู่หรือเป็นจำนวนเฉพาะ”

แต่ตัวเชื่อม “ถ้า…แล้ว…” ไม่มีสมบัติการสลับที่ ประพจน์ “ถ้าถูกสลากกินแบ่งรัฐบาลแล้วจะรวย” จึงไม่เหมือนกับ “ถ้ารวยแล้วจะถูกสลากกินแบ่งรัฐบาล”

สารบัญ: สมบัติการสลับที่, สมบัติการเปลี่ยนหมู่, สมบัติการแจกแจง