ดอกเบี้ยทบต้น
เราใช้การทบต้นดอกเบี้ยเมื่อต้องคิดดอกเบี้ยหลายครั้ง ถ้ามีหนี้ที่คิดดอกเบี้ยปีละครั้งและเป็นหนี้อยู่ห้าปี หนี้นั้นจะคิดดอกเบี้ยห้าครั้ง กรณีนี้เรียกว่าดอกเบี้ยทบต้น
ความหมายของดอกเบี้ยทบต้น
ถ้าเงินที่ค้างชำระมีการคิดดอกเบี้ยหลายครั้ง จะเรียกว่าดอกเบี้ยทบต้น ในสูตรก่อนหน้าเราใช้ร้อยละ แต่ในสูตรต่อไปนี้จะสะดวกกว่าถ้าแปลงร้อยละเป็นทศนิยมธรรมดา ซึ่งทำได้ง่าย ๆ โดยนำร้อยละมาหารด้วย 100 ถ้าดอกเบี้ยเป็น 50% จะได้ค่า 0.5 หรือครึ่งหนึ่ง ถ้าดอกเบี้ยเป็น 7% จะได้ 0.07 ในที่นี้จะเขียนแทนทศนิยมนี้ด้วยตัวอักษร “d” สูตรเขียนได้ดังนี้
ถ้านำจำนวนนี้ไปคูณกับเงินที่ค้างชำระ จะได้ดอกเบี้ยทันที สมมติว่าลุงสมชายให้เรายืมเงิน 2 ล้านบาท โดยคิดดอกเบี้ย 10% ต่อปี ซึ่งเป็นทศนิยมได้ 0.1 หลังหนึ่งปีจะได้ดอกเบี้ย 2,000,000 × 0.1 = 200,000 นั่นคือเราต้องจ่ายมากกว่าที่ยืมมา 200,000 บาท ปีถัดไปดอกเบี้ยจะเป็นเท่าใด ต้องนำเงินเดิมบวกดอกเบี้ยครั้งแรก แล้วคูณด้วย 0.1 อีกครั้ง:
อีกหนึ่งปีต่อมา เราจะต้องจ่ายดอกเบี้ย 220,000 บาท ซึ่งมากกว่าปีแรก
ถ้าต้องการหาเงินที่ค้างชำระโดยตรง ไม่ใช่แค่ดอกเบี้ย เพียงนำอัตราดอกเบี้ยในรูปทศนิยมบวกด้วย 1 แล้วนำไปคูณกับเงินที่ค้างชำระ:
หลังปีแรกเราจึงเป็นหนี้ 2,200,000 บาท ถ้าต้องการคำนวณเงินที่ค้างชำระหลังสามปี ให้คูณด้วย 1.1 ซ้ำหลายครั้ง:
จากตรงนี้เริ่มเห็นสูตรแล้ว เพราะในการคูณ ลำดับและวงเล็บไม่มีผล จึงเขียนนิพจน์ใหม่ได้ดังนี้
แล้วเขียนใหม่ด้วยเลขยกกำลัง:
จากนี้ก็หาสูตรทั่วไปได้โดยง่าย
สูตรดอกเบี้ยทบต้น
ต่อไปนี้คือสูตรดอกเบี้ยทบต้น ซึ่งจะอธิบายต่อไป:
ตัวอักษร “j” แทนเงินต้น คือเงินที่ค้างชำระ ตัวห้อยบอกว่าผ่านการคิดดอกเบี้ยมาแล้วกี่ครั้ง ดังนั้น j0 คือเงินที่ยังไม่ผ่านการคิดดอกเบี้ยเลย คือเงินที่ได้รับในตอนแรก (2 ล้านบาทจากลุงสมชาย) ตัวอักษร “t” แทนจำนวนครั้งของการคิดดอกเบี้ยที่ต้องการคำนวณ ถ้าต้องการคำนวณล่วงหน้าสิบปี จะได้ t = 10 ส่วน jt คือเงินที่ค้างชำระหลังคิดดอกเบี้ย t ครั้ง และตัวอักษร “d” แทนอัตราดอกเบี้ยในรูปทศนิยม (ดูข้างต้น) ในหนังสือเรียนมักเขียนสูตรนี้เป็น S = P(1 + r)ⁿ เมื่อ P เป็นเงินต้น r เป็นอัตราดอกเบี้ยในรูปทศนิยม n เป็นจำนวนครั้งของการคิดดอกเบี้ย และ S เป็นเงินรวม
ลองคำนวณว่าจะต้องจ่ายดอกเบี้ยเท่าใด ถ้าคืนเงินทั้งหมดให้ลุงสมชายหลังผ่านไป 15 ปี:
ข้อควรระวังคือค่านี้ไม่ใช่ดอกเบี้ยโดยตรง แต่เป็นเงินที่ค้างชำระทั้งหมด ถ้าต้องการเฉพาะดอกเบี้ย ต้องลบเงินต้นเดิมออก คือลบอีก 2 ล้านบาท จะได้ 6,354,496 บาท
ตัวอย่าง
วิชัยอยากซื้อรถยนต์คันใหม่ แต่แน่นอนว่ามีเงินไม่พอ จึงกู้เงินมาครึ่งล้านบาท คือ 500,000 บาท อัตราดอกเบี้ยคือ 8% และคิดดอกเบี้ยทุกปี วิชัยใช้เงินมือเติบ ในปีแรกจึงชำระคืนเพียงสองหมื่นบาท คือ 20,000 บาท เงินที่ค้างชำระลดลงเหลือ 480,000 บาท แต่เมื่อขึ้นปีใหม่ก็มีการคิดดอกเบี้ย ซึ่งคำนวณได้ 480,000 × 0.08 = 38,400 เมื่อถึงวันขึ้นปีใหม่ วิชัยจึงเป็นหนี้ 480,000 + 38,400 = 518,400 บาท ซึ่งมากกว่าตอนเริ่มต้น
วิชัยไม่กังวลเลย และชำระคืนอีกเพียง 20,000 บาท จึงเหลือหนี้ 498,400 บาท หลังคิดดอกเบี้ยหนี้เพิ่มเป็น 538,272 บาท ซึ่งสูงกว่าทั้งปีที่แล้วและปีก่อนหน้านั้น วิชัยไม่ทันคิดและยังคงชำระคืนเพียงปีละ 20,000 บาท เขาชำระหนี้ไปจนตลอดชีวิตและสุดท้ายก็เสียชีวิตพร้อมหนี้หลายล้านบาท อย่าทำแบบนี้จะดีกว่า
อ่านเพิ่มเติม
ดอกเบี้ยทบต้นเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับจำนวน e จึงควรอ่านเรื่องที่มาของจำนวน e และดอกเบี้ยทบต้นจำเป็นถ้าต้องการรู้วิธีคำนวณดอกเบี้ยสินเชื่อบ้าน
สารบัญ: ดอกเบี้ย, ดอกเบี้ยทบต้น, เงินเฟ้อ, ดอกเบี้ยทบต้นรายเดือน, วิธีคำนวณดอกเบี้ยสินเชื่อบ้าน