Faiz
Faiz, birine bir şey ödünç verdiğin için aldığın karşılıktır. Kuramsal olarak faiz her şey olabilir, ama uygulamada paradan söz ederiz. Faizin büyüklüğünü faiz oranı ve zaman aralığı belirler, hesaplama da ödünç verdiğin paranın üzerinden yapılır.
Faiz Nedir
Zengin Vik Amca’nın sana iki milyon lira ödünç verdiğini düşün. Bu iki milyonu istediğin gibi kullanabilirsin, ama bir yıl içinde Vik Amca’ya 2.200.000 TL geri vermen gerekiyor, yani %10 fazlasını. Bunu bir yıl içinde yetiştiremezsen, borç her yıl %10 daha artacak. Bu basit örnekte temel kavramları görelim:
- Vik Amca’ya alacaklı denir. Alacaklı parayı ödünç verir ve geri alacağına güvenir.
- Sen borçlu oldun. Vik Amca’ya borcun var ve parayı zamanında ödeyebilmeyi umuyorsun.
- Borç tutarına (anapara da denir) alacaklının borçluya ödünç verdiği paranın değeri denir. Borç tutarı zamanla hem azalabilir hem artabilir. Vik Amca’nın hikâyesinde bu, o iki milyondur.
- Faiz, Vik Amca’nın fazladan alacağı tutardır. Parayı bir yıl içinde ödersen faiz 200.000 lira olur.
- Faiz oranı genellikle borç tutarının zamanla ne kadar arttığının yüzde olarak ifadesidir. Vik Amca %10’luk bir faiz oranı belirledi.
- Faiz dönemi, faizin ne sıklıkla artacağını belirler. Çoğu zaman bu bir yıldır, ama daha kısa da olabilir, örneğin bir ay ya da üç ay. Vik Amca oldukça iyi biriydi ve faiz dönemini bir yıl olarak belirledi.
Faiz Nasıl Hesaplanır
Büyük olasılıkla faizin tutarını hesaplayıp hangi borcun (ya da tam tersine hangi birikimin) senin için en iyisi olduğunu karşılaştırmak isteyeceksin. Bunun için neye ihtiyacın var? Şunları bilmelisin: borç tutarını, faiz oranını ve faizin hesaplandığı faiz dönemini. Önce bir faiz dönemi sonundaki faizi hesaplayalım (dönem bir yıl ise bir yıl sonraki faizi):
Faiz oranını yüzde olarak yazarız. Bununla bir yıl sonraki, yani tek bir hesaplamadan sonraki faizi buluruz. Vik Amca için hesaplayalım. Borç tutarı iki milyon, faiz oranı %10.
Bu faiz genellikle borç tutarına eklenir ve bir yıl sonra, bir sonraki hesaplamada faiz de o kadar yüksek olur. Böylece bir yıl sonra iki milyon ve üstüne iki yüz bin borcun olur (2.200.000). Sorun şu ki hiçbir ödeme yapmazsan bir sonraki yıl borç, ilk iki milyondan değil, bu yeni tutardan hesaplanır. İkinci yıl için faiz şöyle olur:
Böylece hem borç tutarı hem de faiz arttı. İki yıl sonra Vik Amca’ya artık 2.200.000 + 220.000 = 2.420.000 lira borcun var. Bir sonraki faiz yine bu yeni, daha yüksek tutardan hesaplanır ve faiz yine biraz daha yüksek olur. Böylece bileşik faiz kavramına geliyoruz: bileşik faiz, birkaç kez faiz işletildikten sonra, yani her yıl yeni bir faizin hesaba katıldığı birkaç yıl sonunda fazladan ödediğin tutardır.
Dış Bağlantılar
Bölümler: Faiz, Bileşik Faiz, Enflasyon, Aylık Faiz İşletme, Konut Kredisinin Faizi Nasıl Hesaplanır
