Máy tính kí hiệu khoa học

Kí hiệu khoa học rất tiện cho những số có nhiều chữ số 0 đến mức dễ đếm nhầm. Thay vì viết khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trăng là 384.400.000 mét, ta viết 3,844 · 10⁸ m và thấy ngay số đó lớn cỡ nào.

Theo chiều ngược lại, từ kí hiệu khoa học về số thông thường: nhập phần định trị và số mũ. Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời 1,496 · 10⁸ km bằng 149.600.000 km.

Với số rất lớn (từ 10¹⁵) và số rất nhỏ (dưới 10⁻⁶), máy tính vẫn viết kèm luỹ thừa của 10, vì với chừng ấy chữ số 0 thì không ai đọc nổi.

Cách tính

Số được viết thành tích

$$x=a\cdot {10}^n,1\le |a|<10$$

trong đó a là số chỉ có đúng một chữ số khác 0 đứng trước dấu phẩy thập phân, còn số nguyên n là số mũ của luỹ thừa cơ số 10. Số lớn có n dương, số nằm giữa 0 và 1 thì có số mũ âm.

Ta dời dấu phẩy thập phân cho đến khi trước dấu phẩy chỉ còn đúng một chữ số khác 0. Số mũ n cho biết đã dời dấu phẩy bao nhiêu chữ số và theo hướng nào. Với số 384.400.000, dấu phẩy nằm ở cuối, ta dời dấu phẩy sang trái 8 chữ số:

$$384.400.000=\mathrm{3,844}\cdot {10}^8$$

Với số nhỏ, dấu phẩy dời sang phải và số mũ âm: 0,00052 = 5,2 · 10⁻⁴. Nhân tiện, số mũ chính là phần nguyên của lôgarit thập phân của |x|, máy tính cũng tính số mũ theo cách đó.