สมการกำลังสอง
สมการกำลังสองคือสมการที่มีตัวไม่ทราบค่าหนึ่งตัวยกกำลังสอง ถ้าสมการมีตัวไม่ทราบค่าที่ยกกำลังสูงกว่าสอง สมการนั้นไม่ใช่สมการกำลังสอง
ลักษณะของสมการกำลังสอง
รูปทั่วไปของสมการกำลังสองเป็นดังนี้:
ค่า a b และ c เป็นจำนวนจริง และ a ไม่เท่ากับศูนย์ ชื่อเรียกอื่น ๆ:
- ax2 เรียกว่าพจน์ดีกรีสอง
- bx เรียกว่าพจน์ดีกรีหนึ่ง
- c เรียกว่าพจน์ค่าคงตัว
สมการกำลังสองทุกสมการแปลงให้อยู่ในรูปทั่วไปได้ด้วยการแปลงที่ทำให้ได้สมการที่สมมูลกันหรือการจัดรูปแบบอื่น ตัวอย่างของสมการกำลังสอง เช่น สมการต่อไปนี้:
คำถามที่ยากขึ้นคือ สมการต่อไปนี้เป็นสมการกำลังสองด้วยหรือไม่
ไม่เห็น x2 และข้างขวาไม่เป็นศูนย์ ข้างขวาจัดการได้ง่าย เพียงนำเจ็ดมาลบ จะได้รูป
ยังไม่มี x2 เมื่อกระจายวงเล็บจะได้:
ตอนนี้มี x2 แล้ว เมื่อรวมพจน์ก็ได้รูปทั่วไปของสมการกำลังสองในที่สุด:
ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นสมการกำลังสองหรือไม่ แปลงให้อยู่ในรูปทั่วไปได้หรือไม่
คำตอบคือไม่ได้ เพราะถ้าคูณทั้งสมการด้วยตัวแปร x เพื่อกำจัดตัวแปรที่ตัวส่วนของเศษส่วน จะได้:
ตอนนี้มี x3 ซึ่งมีในสมการกำลังสองไม่ได้
สมการกำลังสองมีแบบพิเศษหลายแบบ ขึ้นอยู่กับค่าของสัมประสิทธิ์ a b และ c
ค่าของสัมประสิทธิ์
สำหรับหัวข้อต่อไป การระบุสัมประสิทธิ์ a b และ c ให้ได้ถูกต้องเป็นเรื่องสำคัญมาก เริ่มจากตัวอย่างง่าย ๆ จงระบุสัมประสิทธิ์ของสมการ 3x2 + 4x + 7 = 0 กรณีนี้ง่าย a = 3 b = 4 และ c = 7
แล้วสมการ 3x2 − x + 2 = 0 เป็นอย่างไร ค่า a และ c ชัดเจน คือ a = 3 และ c = 2 แต่ b เป็นเท่าใด ถ้าเขียนว่า b = 1 จะผิด ลองนึกว่าหน้า x มีเลขหนึ่งอยู่ ดังนี้ 3x2 − 1x + 2 = 0 ตอนนี้น่าจะเห็นชัดขึ้นว่า b = −1
อีกตัวอย่างที่น่าสนใจ x2 − 3 = 0 ในกรณีนี้อาจมีปัญหากับสัมประสิทธิ์ b อีก ส่วนตัวอื่นชัดเจน: a = 1 และ c = −3 สัมประสิทธิ์ b มีค่าเท่าใด สมการนี้ไม่มีพจน์ดีกรีหนึ่งเลย ซึ่งเหมือนกับเขียนสมการในรูป x2 + 0x − 3 = 0 ดังนั้น b = 0
ตัวอย่างที่ซับซ้อนขึ้น:
สมการนี้มีกับดักสองจุด ไม่มีพจน์ค่าคงตัว ดังนั้น c = 0 พจน์ดีกรีสองชัดเจน ดังนั้น a = 5 แต่ b ตัวร้ายนี้เป็นเท่าใด เราแปลงสมการต่ออีกเล็กน้อยได้ โดยดึงตัวร่วม x ออกจากสองพจน์ดังนี้:
สัมประสิทธิ์ b คือสิ่งที่อยู่ “หน้า” ตัวแปร x ดังนั้นวงเล็บทั้งหมดเท่ากับสัมประสิทธิ์ b = (3 + π) สมการในทำนองเดียวกัน:
สัมประสิทธิ์สองตัวแรกชัดเจน: a = −1 และ b = 4 พจน์ค่าคงตัวคืออะไร คือนิพจน์ที่เหลือซึ่งไม่มี x ดังนั้น
แล้วสมการต่อไปนี้มีสัมประสิทธิ์เท่าใด (x + 1)(x + 2) = −2x ขั้นแรกต้องแปลงสมการให้อยู่ในรูปทั่วไป กระจายวงเล็บจะได้
และสุดท้ายนำ 2x มาบวกทั้งสองข้าง เพื่อให้ข้างขวาเป็นศูนย์:
ค่าของสัมประสิทธิ์ชัดเจนแล้ว: a = 1 b = 5 และ c = 2
สมการกำลังสองที่ไม่มีพจน์ดีกรีหนึ่ง
ถ้า b = 0 จะเป็นสมการกำลังสองที่ไม่มีพจน์ดีกรีหนึ่ง ซึ่งแก้ได้คล้ายกับสมการเชิงเส้น สมการนี้มีรูปทั่วไปดังนี้:
เนื่องจาก b = 0 พจน์ดีกรีหนึ่ง bx ทั้งพจน์จึงหายไปจากสมการ เพราะ 0x = 0 แก้สมการโดยนำพจน์ค่าคงตัวมาลบก่อน นั่นคือนำค่า c มาลบทั้งสองข้าง จะได้:
ต่อไปนำจำนวน a มาหารสมการ จะได้รูป:
และสุดท้ายถอดรากที่สองทั้งสองข้าง โดยเศษส่วนข้างขวาต้องไม่เป็นลบ เพราะหารากที่สองของจำนวนลบไม่ได้ จะได้ผลลัพธ์:
สังเกตว่าได้สองคำตอบ คำตอบหนึ่งเป็นบวกและอีกคำตอบหนึ่งเป็นลบ จะเห็นได้ชัดขึ้นจากตัวอย่าง แก้สมการ
ตามขั้นตอน ขั้นแรกนำพจน์ c มาลบ ระวังว่าในกรณีนี้พจน์ c เป็นลบ การลบด้วยจำนวนลบจึงเท่ากับการบวกด้วยจำนวนบวก ดังนั้นนำ +8 มาบวกทั้งสมการ (เป้าหมายคือย้ายแปดไปข้างขวา) จะได้รูป:
ต่อไปตามขั้นตอนนำจำนวน a ซึ่งคือสอง มาหารสมการ จะได้รูป:
จากนั้นถอดรากที่สอง
ทำไมจึงมีลบสองด้วย เพราะลบสองคูณลบสองได้สี่ ดูคำตอบเชิงกราฟได้เช่นกัน จะเห็นว่ากราฟของฟังก์ชัน 2x2 − 8 ตัดแกน X ที่จุด x1 = −2 และ x2 = 2
จงแก้สมการ
นำห้ามาบวกทั้งสองข้าง:
นำ 80 มาหาร:
ทำเศษส่วนให้เป็นเศษส่วนอย่างต่ำ:
ถอดรากที่สอง:
สมการกำลังสองที่ไม่มีพจน์ค่าคงตัว
สมการกำลังสองแบบพิเศษอีกแบบหนึ่งเกิดขึ้นเมื่อพจน์ค่าคงตัว c เท่ากับศูนย์ สมการมีรูปทั่วไปดังนี้:
สมการแบบนี้แก้ได้โดยดึงตัวร่วมตัวไม่ทราบค่า:
ถึงตรงนี้ก็เห็นคำตอบได้ค่อนข้างชัด ได้รากของสมการสองรากอีกเช่นกัน แต่รากหนึ่งเท่ากับศูนย์เสมอ เพราะข้างซ้ายทั้งหมดอยู่ในรูปผลคูณของสองนิพจน์ คือ x และวงเล็บ (ax + b) ผลคูณนี้เท่ากับศูนย์เมื่อใด เมื่อนิพจน์อย่างน้อยหนึ่งนิพจน์เท่ากับศูนย์ ข้างซ้ายจึงเท่ากับศูนย์ในสองกรณี:
ได้คำตอบแรกของสมการแล้ว คือศูนย์ คำตอบที่สองได้จากการแก้สมการเชิงเส้น ax + b = 0 จากบทความเรื่องสมการเชิงเส้น เราทราบว่าสมการนี้มีคำตอบเดียว ซึ่งเท่ากับ:
ดังนั้นเขียนคำตอบของสมการกำลังสอง ax2 + bx = 0 ทั้งหมดได้ดังนี้:
ตัวอย่าง:
ดึงตัวร่วม x:
คำตอบแรกคือ x = 0 คำตอบที่สองหาได้จากการแก้สมการเชิงเส้น 6x + 3 = 0:
เขียนคำตอบ:
ดูกราฟของฟังก์ชันได้อีกเช่นกัน ซึ่งตัดแกน X ที่จุดเหล่านี้:
วิธีแก้แบบอื่น
ที่กล่าวมาเป็นวิธีพื้นฐานสำหรับสมการกำลังสองแบบพิเศษ สมการกำลังสองทั่วไปแก้ได้โดยใช้ดิสคริมิแนนต์ สมการแบบอื่น ๆ ได้แก่สมการกำลังสองที่มีพารามิเตอร์
เครื่องคิดเลข
ป้อนสัมประสิทธิ์ a b และ c ของสมการทั่วไป ax2 + bx + c = 0 แล้วเครื่องคิดเลขจะคำนวณดิสคริมิแนนต์และรากของสมการ เครื่องคิดเลขนี้มีแยกไว้เป็นเครื่องคิดเลขสมการกำลังสองด้วย
สารบัญ: สมการกำลังสอง, ดิสคริมิแนนต์, สมการกำลังสองที่มีพารามิเตอร์, สมการกำลังสองในเซตของจำนวนเชิงซ้อน