✖

กฎของไซน์และกฎของโคไซน์

กฎของไซน์เป็นทฤษฎีบทที่ต่างจากฟังก์ชันตรีโกณมิติทั่วไปตรงที่เป็นจริงในรูปสามเหลี่ยมใด ๆ กฎนี้บอกความสัมพันธ์ระหว่างความยาวของด้านกับขนาดของมุม กฎของโคไซน์ก็เป็นจริงในรูปสามเหลี่ยมใด ๆ เช่นกัน และมีทฤษฎีบทพีทาโกรัสเป็นกรณีพิเศษ

กฎของไซน์

กฎของไซน์บอกว่าในรูปสามเหลี่ยมใด ๆ (ไม่จำเป็นต้องเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก) อัตราส่วนของความยาวด้านแต่ละด้านต่อไซน์ของมุมที่อยู่ตรงข้ามด้านนั้นมีค่าคงตัว เขียนได้ดังนี้:

asin⁡α=bsin⁡β=csin⁡γ=2r,

เมื่อ r เป็นรัศมีของวงกลมล้อมรอบ และ a b และ c เป็นความยาวด้านของรูปสามเหลี่ยม ความสัมพันธ์ข้างต้นเขียนได้อีกรูปหนึ่งเป็น:

ab=sin⁡αsin⁡β,bc=sin⁡βsin⁡γ,ca=sin⁡γsin⁡α

กฎของโคไซน์

กฎของโคไซน์เป็นจริงในรูปสามเหลี่ยมใด ๆ เช่นเดียวกับกฎของไซน์ กฎของโคไซน์มีใจความว่า:

a2=b2+c2−2bc⋅cos⁡αb2=c2+a2−2ca⋅cos⁡βc2=a2+b2−2ab⋅cos⁡γ

สังเกตว่าถ้ามุมใดมุมหนึ่งเป็นมุมฉาก คือมีขนาด 90 องศา ส่วนท้ายของสูตรหนึ่งจะหายไป และจะได้รูปของทฤษฎีบทพีทาโกรัส เพราะถ้า α = 90° แล้ว cos(α) = 0 จึงได้:

a2=b2+c2−2bc⋅cos⁡αa2=b2+c2−2bc⋅0a2=b2+c2

ตัวอย่างนำ

ให้รูปสามเหลี่ยม ABC มีด้าน c ยาว |c| = 9 และมุมมีขนาด α = 40°, β = 80°, γ = 60° คำถามคือด้านที่เหลืออีกสองด้านยาวเท่าใด ในกรณีนี้ใช้ฟังก์ชันตรีโกณมิติทั่วไปไม่ได้แล้ว เพราะฟังก์ชันเหล่านั้นใช้ในรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก ซึ่งรูปสามเหลี่ยมนี้ไม่ใช่แน่นอน ดังรูป:

จงหาความยาวของด้าน a และ b

ในกรณีนี้ต้องใช้วิธีอื่น วิธีหนึ่งคือกฎของไซน์ จะใช้อย่างไร กฎของไซน์บอกว่า:

|a|sin⁡α=|b|sin⁡β=|c|sin⁡γ

ในที่นี้เรารู้ขนาดของมุมทุกมุมและความยาวของด้าน c จึงหาด้าน b ได้จากสมการ

|b|sin⁡β=|c|sin⁡γ

ต้องจัดรูปให้ความยาวของด้าน b อยู่ข้างเดียว ใช้การแปลงสมการที่ทำให้ได้สมการที่สมมูลกัน โดยคูณทั้งสองข้างของสมการด้วยไซน์ของมุมบีตา จะได้:

|b|=|c|⋅sin⁡βsin⁡γ

ทุกนิพจน์ทางข้างขวาเรารู้ค่าหรือคำนวณได้ แทนค่า:

|b|=9×0.9850.866=10.23.

หาด้าน a ที่เหลือด้วยวิธีเดียวกันทุกประการ:

|a|sin⁡α=|c|sin⁡γ

จัดรูปให้ |a| อยู่ข้างเดียวโดยคูณทั้งสองข้างของสมการด้วยไซน์ของมุมแอลฟา

|a|=|c|⋅sin⁡αsin⁡γ

คำนวณผลลัพธ์:

|a|=9×0.6420.866=6.672

การพิสูจน์กฎของไซน์

ทำไมกฎของไซน์จึงเป็นจริง พิจารณารูปสามเหลี่ยม ABC ทั่วไป แล้วลากส่วนสูงไปยังด้าน c

รูปสามเหลี่ยม ABC และส่วนสูงไปยังด้าน c

คำถามคือด้าน CPc ยาวเท่าใด ส่วนสูงแบ่งรูปสามเหลี่ยม ABC ออกเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมฉากสองรูป ซึ่งใช้หาความยาวของส่วนสูงได้ ลองเขียนความยาวของด้าน CPc โดยใช้รูปสามเหลี่ยมทั้งสองรูป ไซน์ของมุมแอลฟาเท่ากับ:

sin⁡(α)=|CPc||AC|

จากนี้เขียน |CPc| ได้เป็น:

|CPc|=sin⁡(α)⋅|AC|=sin⁡(α)⋅|b|.

ต่อไปเขียนความยาวของด้าน CPc โดยใช้รูปสามเหลี่ยมอีกรูปหนึ่งและมุมบีตา:

sin⁡(β)=|CPc||BC|

จากนี้จัดรูปให้ |CPc| อยู่ข้างเดียวอีกครั้ง:

|CPc|=sin⁡(β)⋅|BC|=sin⁡(β)⋅|a|

ตอนนี้เขียนความยาวของส่วนสูงได้ด้วยสูตรสองสูตร:

|CPc|=sin⁡(α)⋅|b|=sin⁡(β)⋅|a|,

จึงได้สมการ

sin⁡(α)⋅|b|=sin⁡(β)⋅|a|.

อีกเพียงเล็กน้อยก็จะได้สิ่งที่กฎของไซน์บอก หารทั้งสองข้างของสมการด้วยไซน์แอลฟาคูณไซน์บีตา:

sin⁡(α)⋅|b|=sin⁡(β)⋅|a|/÷sin⁡(α)⋅sin⁡(β)sin⁡(α)⋅|b|sin⁡(α)⋅sin⁡(β)=sin⁡(β)⋅|a|sin⁡(α)⋅sin⁡(β)/ตัดทอนไซน์|b|sin⁡(β)=|a|sin⁡(α)

ขั้นตอนข้างต้นพิสูจน์กฎของไซน์ได้เพียงบางส่วน แต่การพิสูจน์สำหรับการจัดหมู่ของด้านคู่อื่นก็ทำเหมือนกันทุกประการ

สารบัญ: ฟังก์ชันตรีโกณมิติ, วงกลมหนึ่งหน่วย, ฟังก์ชันตรีโกณมิติผกผัน, สมบัติของไซน์ โคไซน์ แทนเจนต์ และโคแทนเจนต์, สูตรของฟังก์ชันตรีโกณมิติ, กราฟของฟังก์ชันตรีโกณมิติ, กฎของไซน์และกฎของโคไซน์