กฎของไซน์และกฎของโคไซน์
กฎของไซน์เป็นทฤษฎีบทที่ต่างจากฟังก์ชันตรีโกณมิติทั่วไปตรงที่เป็นจริงในรูปสามเหลี่ยมใด ๆ กฎนี้บอกความสัมพันธ์ระหว่างความยาวของด้านกับขนาดของมุม กฎของโคไซน์ก็เป็นจริงในรูปสามเหลี่ยมใด ๆ เช่นกัน และมีทฤษฎีบทพีทาโกรัสเป็นกรณีพิเศษ
กฎของไซน์
กฎของไซน์บอกว่าในรูปสามเหลี่ยมใด ๆ (ไม่จำเป็นต้องเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก) อัตราส่วนของความยาวด้านแต่ละด้านต่อไซน์ของมุมที่อยู่ตรงข้ามด้านนั้นมีค่าคงตัว เขียนได้ดังนี้:
เมื่อ r เป็นรัศมีของวงกลมล้อมรอบ และ a b และ c เป็นความยาวด้านของรูปสามเหลี่ยม ความสัมพันธ์ข้างต้นเขียนได้อีกรูปหนึ่งเป็น:
กฎของโคไซน์
กฎของโคไซน์เป็นจริงในรูปสามเหลี่ยมใด ๆ เช่นเดียวกับกฎของไซน์ กฎของโคไซน์มีใจความว่า:
สังเกตว่าถ้ามุมใดมุมหนึ่งเป็นมุมฉาก คือมีขนาด 90 องศา ส่วนท้ายของสูตรหนึ่งจะหายไป และจะได้รูปของทฤษฎีบทพีทาโกรัส เพราะถ้า α = 90° แล้ว cos(α) = 0 จึงได้:
ตัวอย่างนำ
ให้รูปสามเหลี่ยม ABC มีด้าน c ยาว |c| = 9 และมุมมีขนาด α = 40°, β = 80°, γ = 60° คำถามคือด้านที่เหลืออีกสองด้านยาวเท่าใด ในกรณีนี้ใช้ฟังก์ชันตรีโกณมิติทั่วไปไม่ได้แล้ว เพราะฟังก์ชันเหล่านั้นใช้ในรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก ซึ่งรูปสามเหลี่ยมนี้ไม่ใช่แน่นอน ดังรูป:
ในกรณีนี้ต้องใช้วิธีอื่น วิธีหนึ่งคือกฎของไซน์ จะใช้อย่างไร กฎของไซน์บอกว่า:
ในที่นี้เรารู้ขนาดของมุมทุกมุมและความยาวของด้าน c จึงหาด้าน b ได้จากสมการ
ต้องจัดรูปให้ความยาวของด้าน b อยู่ข้างเดียว ใช้การแปลงสมการที่ทำให้ได้สมการที่สมมูลกัน โดยคูณทั้งสองข้างของสมการด้วยไซน์ของมุมบีตา จะได้:
ทุกนิพจน์ทางข้างขวาเรารู้ค่าหรือคำนวณได้ แทนค่า:
หาด้าน a ที่เหลือด้วยวิธีเดียวกันทุกประการ:
จัดรูปให้ |a| อยู่ข้างเดียวโดยคูณทั้งสองข้างของสมการด้วยไซน์ของมุมแอลฟา
คำนวณผลลัพธ์:
การพิสูจน์กฎของไซน์
ทำไมกฎของไซน์จึงเป็นจริง พิจารณารูปสามเหลี่ยม ABC ทั่วไป แล้วลากส่วนสูงไปยังด้าน c
คำถามคือด้าน CPc ยาวเท่าใด ส่วนสูงแบ่งรูปสามเหลี่ยม ABC ออกเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมฉากสองรูป ซึ่งใช้หาความยาวของส่วนสูงได้ ลองเขียนความยาวของด้าน CPc โดยใช้รูปสามเหลี่ยมทั้งสองรูป ไซน์ของมุมแอลฟาเท่ากับ:
จากนี้เขียน |CPc| ได้เป็น:
ต่อไปเขียนความยาวของด้าน CPc โดยใช้รูปสามเหลี่ยมอีกรูปหนึ่งและมุมบีตา:
จากนี้จัดรูปให้ |CPc| อยู่ข้างเดียวอีกครั้ง:
ตอนนี้เขียนความยาวของส่วนสูงได้ด้วยสูตรสองสูตร:
จึงได้สมการ
อีกเพียงเล็กน้อยก็จะได้สิ่งที่กฎของไซน์บอก หารทั้งสองข้างของสมการด้วยไซน์แอลฟาคูณไซน์บีตา:
ขั้นตอนข้างต้นพิสูจน์กฎของไซน์ได้เพียงบางส่วน แต่การพิสูจน์สำหรับการจัดหมู่ของด้านคู่อื่นก็ทำเหมือนกันทุกประการ
สารบัญ: ฟังก์ชันตรีโกณมิติ, วงกลมหนึ่งหน่วย, ฟังก์ชันตรีโกณมิติผกผัน, สมบัติของไซน์ โคไซน์ แทนเจนต์ และโคแทนเจนต์, สูตรของฟังก์ชันตรีโกณมิติ, กราฟของฟังก์ชันตรีโกณมิติ, กฎของไซน์และกฎของโคไซน์